Koncesji wymaga wytwarzanie materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym i obrót nimi, a także obrót technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (art. 7 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym; dalej jako: ustawa koncesyjna). W rozumieniu tej ustawy obrotem jest działalność handlowa wykonywana na terytorium Polski, w tym pośrednictwo, z wyłączeniem działalności spedycyjnej (art. 2 ust. 2). Przypadki obrotu niewymagające koncesji wymienia art. 7 ust. 2; w 2026 r. dodano do nich obrót określonymi urządzeniami filtrowentylacyjnymi do budowli ochronnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 646). W portalu gov.pl MSWiA posługuje się nazwą „koncesja na obrót specjalny”.
O udzieleniu, zmianie i cofnięciu koncesji rozstrzyga w drodze decyzji minister właściwy do spraw wewnętrznych (art. 8 ust. 1). Koncesji udziela się na czas oznaczony, od 5 do 50 lat (art. 8 ust. 2). Przed jej udzieleniem organ zasięga opinii; art. 9 ust. 1 wymienia ministra właściwego do spraw gospodarki, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub właściwego komendanta wojewódzkiego Policji.
Część warunków udzielenia koncesji z art. 10 ma charakter osobowy (m.in. wykształcenie, przygotowanie zawodowe, zdrowie psychiczne, niekaralność za przestępstwa umyślne). Gdy przedsiębiorca jest osobą fizyczną, spełnia je on sam; u innych przedsiębiorców — co najmniej dwóch członków organu zarządzającego albo członek tego organu i ustanowiony przez ten organ prokurent lub pełnomocnik do kierowania działalnością objętą koncesją. Za spełniającego warunki techniczne i organizacyjne uznaje się przedsiębiorcę, który uzyskał pozytywną opinię instytucji upoważnionej (art. 16 ust. 1); wymóg ten nie dotyczy m.in. przedsiębiorców prowadzących obrót bez prawa magazynowania (art. 10 ust. 3 pkt 2).
Zawartość wniosku określa art. 17: m.in. dane przedsiębiorcy (u przedsiębiorców innych niż osoby fizyczne także m.in. członków organu zarządzającego i prokurentów), rodzaj i zakres działalności oraz wnioskowany okres koncesji. Oświadczenia składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej (ust. 2 i 8). Do wniosku dołącza się m.in. opinię instytucji upoważnionej, zaświadczenia o niekaralności, dokumenty potwierdzające wykształcenie i przygotowanie zawodowe, orzeczenia lekarskie i psychologiczne oraz dowód zapłaty opłaty skarbowej (ust. 3). Wzór wniosku określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 stycznia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 118).
Organ może zażądać innych dokumentów lub informacji, jeżeli okażą się niezbędne do rozpatrzenia wniosku ze względu na obronność, bezpieczeństwo państwa lub inny ważny interes publiczny (art. 17 ust. 7). Przed wydaniem decyzji wzywa do uzupełnienia, w wyznaczonym terminie, brakującej dokumentacji lub przedstawienia dodatkowych informacji lub dokumentów, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (art. 18).
Przedsiębiorca, który dopiero zamierza podjąć działalność, może ubiegać się o promesę, czyli przyrzeczenie udzielenia koncesji, ważną co najmniej 6 miesięcy (art. 19).
Wewnętrzny system kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem (WSK) wynika z innej ustawy — z 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Organem kontroli obrotu jest w niej minister właściwy do spraw gospodarki (art. 3 pkt 10). Obowiązek utworzenia i stosowania WSK ma przedsiębiorca wnioskujący o zezwolenie na obrót uzbrojeniem lub korzystający z krajowego zezwolenia generalnego na obrót uzbrojeniem (art. 11 ust. 1).
W ramach WSK określa się m.in. zadania organów przedsiębiorstwa, zasady doboru pracowników, kontroli wewnętrznej i szkolenia (art. 11 ust. 2). System podlega certyfikacji zgodności, a certyfikat jest ważny 3 lata (art. 11 ust. 3–6). Do wniosku o zezwolenie dołącza się m.in. kopię certyfikatu, gdy jest wymagany, oraz oświadczenie o posiadaniu koncesji lub zezwoleń, jeżeli wymagają ich przepisy innych ustaw (art. 9 ust. 6).
Ustawa koncesyjna nie wymienia certyfikatu WSK wśród załączników do wniosku o koncesję (art. 17 ust. 3), lecz odwołuje się do WSK w art. 74–75. Przedsiębiorca, który udokumentuje stosowanie WSK przez co najmniej 3 lata, może zostać zwolniony z obowiązku każdorazowego poświadczania zgody przewozowej przy przemieszczaniu strzeleckiej broni palnej z Polski do innego państwa członkowskiego UE (art. 74); z powodu utraty certyfikatu organ cofa decyzję o zwolnieniu (art. 75). Wytwórców dotyczy odrębny system oceny jakości produkcji (art. 41).
Obie ustawy są dość często nowelizowane, dlatego warto sprawdzać ich aktualne brzmienie oraz analizować przepisy wykonawcze.